Agata Czeremuszkin-Chrut – Destrukty

Start date: 07.05.2026

End date: 20.05.2026

Patrons and Partners:

About the exhibition:

Galeria i Fundacja Xanadu zaprasza na solową wystawę Agaty Czeremuszkin-Chrut "Destrukty". Wystawa będzie czynna w dniach 7 - 20 maja 2026 r. Wystawa "Destrukty" jest częścią programu 5. edycji Muranowskiej Majówki (15-17.05.2026 r.).

Zamiast wernisażu zapraszamy na kawę, coś słodkiego i dużo rozmów o sztuce w ramach śniadania z artystką,

które odbędzie się w niedzielę 17 maja 2026 r. w godz. 12:00-14:00.

→ Posłuchaj rozmowy z artystką!

Moment przed zmianą

Destrukcja to cichy moment, w którym świat przestaje udawać, że jest trwały. To siła rozkładająca formy, idee i relacje, aby odsłonić ich kruchość oraz prawdę ukrytą pod powierzchnią porządku. Bywa gwałtowna jak pożar albo powolna jak wilgoć wnikająca w ściany. Niszczy, ale jednocześnie otwiera przestrzeń dla czegoś nowego. Dla przemiany, oczyszczenia lub narodzin innego sensu. Destrukcja jest więc nie tylko końcem, lecz także mrocznym początkiem, bez którego żadna odbudowa nie byłaby możliwa. Można powiedzieć, że destrukcja to zmiana. Można też uznać, że rewolucja.

Czy najnowszy cykl malarski Agaty Czeremuszkin-Chrut jest rewolucyjny dla jej twórczości i czy jest zmianą, momentem obrania nowej drogi? Raczej nie, a być może nie w tym momencie. „Destrukty” to fenomenalne podsumowanie dotychczasowych poszukiwań. To kwintesencja malarstwa artystki. Najbardziej wyrazisty, esencjonalny i emocjonalny jej cykl, po którym być może przyjdzie czas na coś nowego. Na razie to jeszcze tajemnica i potencjalność.

Nie wyprorokujemy więc tego, co będzie, nawet jeśli ciekawość nas zżera od środka. Możemy zapytać artystkę. Zapytać o plany. Nie ma jednak pewności, czy ona sama je zna. Sztuka jest nieobliczalna. Czasami artysta panuje nad nią tylko fragmentarycznie. Nowe impulsy i inspiracje prowadzą go na nieznane tereny. Ważne, żeby moment był dobry, żeby był właściwy. Teraz na pewno jest, bo cykl „Destrukty” pokazuje bardzo mocne zamknięcie.

„Destrukty” są więc intelektualnie retrospektywne. Malarsko pokazują nową jakość. Gęstszą, mocniejszą, bujniejszą, a jednocześnie bardzo przemyślaną kompozycyjnie, skonstruowaną. Wydają się naturalną, choć znacznie bardziej niepokojącą kontynuacją wcześniejszych serii artystki, takich jak „Odłamki”, „Materiały” czy „Błony”. Łączyła je fascynacja materią znajdującą się w stanie przemiany. Pękającą, rozpadającą się, tracącą swoją pierwotną funkcję i stabilność. W nowych pracach ten proces nabiera jednak wymiaru znacznie bardziej brutalnego i ostatecznego. To już nie tylko obserwacja biologicznej struktury świata, ale także refleksja nad cywilizacją funkcjonującą w stanie permanentnego kryzysu.

„Destrukty” można interpretować jako wizualny zapis epoki rozpadu. Rozsypują się nie tylko organiczne formy obecne w obrazach, ale również idee, systemy polityczne, poczucie bezpieczeństwa i wiara w trwałość rzeczywistości. Czeremuszkin-Chrut buduje swoje kompozycje z fragmentów, pęknięć, napięć i struktur przypominających tkanki po katastrofie. Artystka tworzy emocjonalny i materialny ekwiwalent doświadczenia życia w świecie, który traci stabilność. Jej obrazy przypominają pozostałości po czymś, co jeszcze chwilę wcześniej wydawało się trwałe i uporządkowane.

Ważną rolę na drodze powstania „Destruktów” odegrały prace na papierze. Nie są szkicami. To poniekąd etap przygotowawczy do tworzenia malarstwa wielkoformatowego, ale też autonomiczne realizacje. W nich najpełniej widać proces dochodzenia Agaty Czeremuszkin-Chrut do formy. Proces intuicyjny, surowy i momentami niemal brutalnie szczery.

Kameralny format papieru pozwala artystce na większą swobodę eksperymentu, ryzyko formalne i emocjonalne odsłonięcie gestu, które w wielkoformatowym malarstwie często zostaje podporządkowane monumentalnej kompozycji. Gwasze stają się więc zapisem myślenia obrazem. Miejscem, gdzie struktury dopiero się rodzą. Dlatego posiadają ogromną siłę oddziaływania. Pokazują sam moment kształtowania się idei, napięć i materii, które później powracają w obrazach już jako świadomie skonstruowany język malarski.

Procesualność tworzenia pokazują też malarskie bryły, jakie Agata Czeremuszkin-Chrut także prezentuje na wystawie. To starszy cykl, którym artystka obroniła doktorat na ASP w Łodzi. To obiekty o niezwykłym potencjale aranżacji przestrzeni, pokazujące, że Czeremuszkin-Chrut włada tą przestrzenią niepodzielnie. Nie ogranicza jej płaska powierzchnia płótna czy kartki papieru. Artystka postrzega rolę malarza szerzej. W bryłach widać nie tylko przestrzenność tworzonych przez nią form, ale też kluczową rolę koloru, jaka jest kwintesencją każdego dzieła wychodzącego spod jej ręki.

Bryły poznane publiczności były bardzo rzadko. Warto przypomnieć je jeszcze raz w ramach ekspozycji, bo wraz z pracami na papierze i emocjonalnie refleksyjnymi „Destruktami” są klamrą dotychczasowej twórczości Agaty Czeremuszkin-Chrut.

„Destrukty” nie powinny być jednak odbierane pesymistycznie. Każda destrukcja jest przecież jednocześnie początkiem przemiany, momentem przejścia pomiędzy tym, co już się wyczerpało, a tym, co dopiero próbuje się narodzić. Cykl Agaty Czeremuszkin-Chrut można więc odczytywać jako fascynującą kodę dotychczasowej twórczości artystki, ale również jako stan zawieszenia. To zatrzymane w czasie oczekiwanie na nowe otwarcie. W obrazach obecna jest nie tylko diagnoza rozpadu, lecz także intuicja, że po okresie chaosu przychodzi moment odbudowy, porządkowania i odzyskiwania sensu. Być może właśnie dlatego „Destrukty” mają w sobie tak dużą siłę emocjonalną. Są jednocześnie opowieścią o końcu i o nadziei, która dopiero zaczyna się formować.

– Agnieszka Gniotek

Materiały filmowe z wystawy